zamknij

Wiadomości

Nie tylko zielone przedmurze Zgierza. Poznaj ciekawą historię wsi Radogoszcz

2018-09-02, Autor: Filip Talaga

Radogoszcz, dzielnica przestrzeni i tradycji niepodległościowych. Stosunkowo późno, bo w połowie XX w. włączona do administracji Łodzi. Długo porosły borami, Radogoszcz przechodził z jednych szlacheckich rąk do drugich, będąc wciąż ostoją spokojnej zieleni i buforem pomiędzy Łodzią a Zgierzem.

Pierwsze wzmianki o Radogoszczu możemy znaleźć w roku 1242.

Reklama

Według dokumentu teren ten był świadkiem nie lada spotkania. To tutaj miał spotkać Konrad Mazowiecki wraz z innymi książętami polskimi. Jest to przesłanka pozwalająca przypuszczać że od najwcześniejszych lat życie „na Radogoszczu” skupiało się wokół drewniany gródek, będący przystankiem na szlaku z Łęczycy do Piotrkowa. Na mapie z 1799 miejsce to, dzisiejszy teren parku na Julianowie, podpisane jest nazwą fortalicium, wskazujący nawet na istnienie warownego ośrodka – małej twierdzy.

Ulica Folwarczna, która znajdziemy na Radogoszczu może wskazać nam gdzie skupiało się rolnicze życie tamtejszych osad. Z tego co wiemy znajdowało się tam kilkanaście chałup chłopskich, folwark, karczma, młyn wodny. Druga ulica, która pozwala przybliżyć położenie wsi to ul. św. Teresy. Tam rozwijała się osada, należąca na początku do rodziny Radogoskich i od nich biorąca swą nazwę. Na początku XV w. Radogoscy byli właścicielami Bałut, Dołów i Radogoszcza, ok. 1430 również Kałów, a w 1447 r. Rogów.

W drugiej połowie XVI wieku kompleks ten w wyniku podziałów majątkowych uległ rozdrobnieniu. Na jego przykładzie obserwujemy charakterystyczne wtedy zjawisko występowania majątków, nieraz nawet średniej wielkości, składających się w głównej mierze z części poszczególnych wsi. Według danych z 1576 r. S. Skotnicki miał działy w Kałach i Radogoszczu oraz całe Skotniki położone na wschód od Zgierza; A. Lutomierska, wdowa po S. Grzywie, działy na Batutach, Kałach i Radogoszczu; Barbara - wdowa po P. Radogoskim – na Bałutach i Radogoszczu. Znaczne włości w tych stronach posiadał W. Bełdowski zmarły przed 1576 r. Należała do niego Jagodnica, działy w Złotnie i Moskulach.

Z pozostałych wsi szlacheckich wspólnego właściciela miały jedynie w tych czasach Łagiewniki i Modrzew, Doły natomiast jednego, Rogi trzech, a Kały, Moskule i Złotno, oprócz już wymienionych, jeszcze po trzech. Jak z powyższego wynika, na omawianym obszarze nie było w XV – XVI w. wsi królewskich. Należy jednak dodać, iż dobra łódzkie i pabianickie pochodzą z nadania władców, do nich należały również początkowo jako wieś służebna Łagiewniki, a do XIV wieku także Radogoszcz.

Dane o wielkości gospodarstw chłopskich zachowały się tylko dla dóbr kościelnych. W połowie XVI wieku najwięcej ziemi ornej zajmowały gospodarstwa jednołanowe, półłanowe w niektórych wsiach obejmowały najwyżej połowę całego areału. Folwark łódzki do końca XVI w. miał cztery łany. Jego zabudowania składały się z dworu mieszkalnego oraz obiektów gospodarczych, tj. stajni, spichlerza, stodoły itp. Inwentarze z 1568 i 1582 r. wymieniają jedynie dwie osoby obsługi: tzw. panią starszą, tj. gospodynię, i pastuszkę. Pierwsze z tych źródeł wspomina ponadto włodarza, który miał jeden łan w Starej Wsi, ale z niego płacił tylko czynsz, danin natomiast nie składał; mieszkał zapewne na swoim gospodarstwie.

Wracając do samego Radogoszcza, warto przyjrzeć się jego historii podczas najazdów szwedzkich na Polskę. Wtedy to spokojne tereny doznały poważnych zniszczeń. Np. w 1666 roku wojsko litewskie zabrało 45 sztuk bydła, co było nie małym uszczerbkiem. W 45 lat później domów w Radogoszczu było więcej, bo 11 zamiast 9, ale kilka z nich było opustoszałych. Zabudowania gospodarcze, takie jak młyn i browar określane są przez inwentarze jako „ w złym stanie”.

Zła passa nie trwała wiecznie. Wiek XVIII przyniósł zmian na lepsze. Mateusz Strzałkowski, ówczesny właściciel dóbr Radogoskich, wyrąbał las w zachodniej części swoich włości i na uzyskanym terenie założył kolonię Żabieniec, którą udostępnił niemieckim osadnikom. Na wielkiej przestrzeni powstała dość luźna zabudowa. Dziś zlokalizować ją można po ulicach Żabieniec i Teofilowskiej.

Wiek XIX również stał pod znakiem rozbudowy. Kolejny dziedzic, Stanisław Strzałkowski, wycinał dalsze partie lasu i sprowadzał niemieckich osadników. Nieprzerwany rozwój trwał do połowy wieku XX. W przeciwieństwie do innych dzielnic Łodzi, wieś Radogoszcz nie została w XIX wieku inkorporowana do miasta w charakterze dzielnicy mieszkalnej. Nie sprzyjało temu i tak już duże zagęszczenie ludności, składającej się głównie z Niemców – ewangelików. Ich ostoja – Żabieniec, szybko przerosła Radogoszcz pod względem liczby gospodarstw.

Radogoszcz stał się częścią Łodzi dopiero w 1940, za sprawą hitlerowskich okupantów. Radogoszcz stał się częścią Litzmannstadt i dostał status „dzielnicy zewnętrznej” pod nazwą „Radegast”, w którą wchodziły również tereny Żabieńca, Teofilowa i Helenowa.

Oceń publikację: + 1 + 26 - 1 - 1

Obserwuj nasz serwis na:

Zamieszczone komentarze są prywatnymi opiniami Użytkowników portalu. Redakcja portalu www.tulodz.com nie ponosi odpowiedzialności za ich treść.

Alert TuŁódź

Byłeś świadkiem wypadku? W Twojej okolicy dzieje sie coś ciekawego? Chcesz opublikować recenzję z imprezy kulturalnej? Wciel się w rolę reportera www.tulodz.com i napisz nam o tym!

Wyślij alert

Sonda

Historyczny neon ŁÓDŹ FABRYCZNA powinien być:






Oddanych głosów: 509