zamknij

TuŁódź - Przystań na lato

Na Bałutach uprawiano kiedyś żyto i groch. Najwcześniejsze początki północnej części Łodzi [FOTOGRAFIE]

2018-07-28, Autor: Filip Talaga

Północna część miasta, Bałuty, przez wiele wieków samodzielna wieś, rozrastająca się niemal ulica w ulicę z miastem Łódź. Pozostałości majątków szlacheckich stały się glebą dla dzielnicy mieszkalnej służącej Łodzi w XIX w.

Wieś Bałuty po raz pierwszy w źródłach możemy spotkać w roku 1430, razem ze wsią Kały.

Reklama

To prawie sto lat po wzmiance o wsi Łodzia, choć należy pamiętać że ośrodki osadnicze mogły rozwijać się na wiele lat wstecz od tych dat. Miasto Łódź, a także Stara Wieś i wieś Widzew, były na początku własnością biskupów włocławskich, Bałuty natomiast należały do właścicieli szlacheckich. Możemy z pewnością stwierdzić że na początku XV w. do prawnego posiadania Bałut mógł przyznać się szlachecki ród Radogoskich, których nazwisko brzmi znajomo nie przez przypadek, ponieważ ród ten był również właścicielem Radogoszcza, a także Dołów.

W kolejnych latach własność uległa rozdrobnieniu w wyniku konieczności podziału jednego majątku na wielu potomków. Powstały majątki średnie które składały się z części wsi, np. Barbarze, wdowie po Radogoskim przypadła część Bałut do podziału z panią Lutomierską, wdową po S. Grzywie.

Na typowym Bałuckim folwarku życie toczyło się swoim rytmem. Kolejność wydarzeń w ciągu roku dyktowała uprawa roli. Na podstawie dokumentów dotyczących dóbr kościelnych możemy stwierdzić że najchętniej siano żyto i owies, sporadycznie pojawiała się pszenica, jęczmień i groch. Oprócz ziarna pożądanym produktem było siano zwożone z łąk. Pozostałe produkty spożywcze hodowano w mniejszej ilości nie na polu, lecz koło domu. Gdybyśmy zaglądnęli do ogródka XV wiecznego właściciela folwarku, zobaczyć moglibyśmy równe grządki rzepy, marchwi, pasternaku.

W celach przetwórczych pojawić się mogły len i konopia. Spośród wielu przydomowych ogródków wyróżniał się ten należący do księży na plebanii, gdyż zazwyczaj był sadem. Bałuty, oprócz kościoła, obowiązkowo posiadała drugi ważny dla społeczeństwa ośrodek, czyli karczmę. Ta zwała się Zagorów i zlokalizowana była blisko niedalekiego miasteczka Łódź, prawdopodobnie w okolicach dzisiejszego Rynku Bałuckiego.

Mikroświat wsi Bałuty doświadczył w ciągu wieków lokalnych wzlotów i upadków. Najpoważniejsze zniszczenia nastąpiły podczas rokoszu Lubomirskiego. Jerzy Lubomirski w 1665 rozpoczął powstanie przeciw królowi Janowi II Kazimierzowi. Przyczyną konfliktu było wzmacnianie władzy królewskiej, co w głowach szlacheckich powiązane było z odbieraniem im szlacheckich swobód. Lubomirski uciekł się do pomocy Brandenburgii i Szwecji aby kompletować wojska i walczyć z władzą królewską. W tym czasie stronnicy Lubomirskiego zrywali sejmy i paraliżowali działanie władz ustawodawczych. Podczas działań zbrojnych na terenie Bałut spalono tam kilkanaście zagród chłopskich, co w obliczu historii kraju jest niczym, lecz w kontekście mikro-historii wsi było epokową katastrofą.

Wieś żyła swoim rytmem przez następne stulecia. Mogła rozwijać się m.in. dzięki działalności jednego z najstarszych łódzkich rodów – Drewnowiczów. To od nich nazwę wzięła znana bałucka ulica – Drewnowska. Mieszkańcy Łodzi znają jej wyjątkową wąskość i krętość. Ten specyficzny charakter ulicy wynika z tego że biegła pomiędzy ziemiami ornymi radnego miasta Stanisława Drewno. Ulica brała swój początek na Starym Rynku i biegła wzdłuż dzisiejszej ulicy Zachodniej. Drewnowscy wydali na świat wielu zasłużonych dla Łodzi. Pierwszym burmistrzem z tego rodu był Andrzej Drewnowicz, natomiast 20 lat później na czele rady miejskiej stanął młodszy Jan. Ostatnim burmistrzem Łodzi został Piotr Drewnowicz w roku 1793.

Wiek XIX dla Łodzi był niezwykle dynamiczny. Przemysłowe miasto nie nadążało za potrzebami mieszkalnymi dla robotników. Tę rolę przejmowały pobliskie wsie, co dawało im poważny impuls do rozwoju. W roku 1915 Bałuty były już tak rozrośnięte że musiały zostać przyłączone do Łodzi. Liczbę mieszkańców Bałut w tym momencie szacuje się na oszałamiająca liczbę 100 tys. co czyniło Bałuty największa wsią w Europie. Historia Bałut jako dzielnicy zakończyła się podobnie do pozostałych, w 1993 roku zostały wcielone do jednolitej administracji Miasta Łodzi.

Oceń publikację: + 1 + 23 - 1 - 0

Obserwuj nasz serwis na:

Zamieszczone komentarze są prywatnymi opiniami Użytkowników portalu. Redakcja portalu www.tulodz.com nie ponosi odpowiedzialności za ich treść.

Alert TuŁódź

Byłeś świadkiem wypadku? W Twojej okolicy dzieje sie coś ciekawego? Chcesz opublikować recenzję z imprezy kulturalnej? Wciel się w rolę reportera www.tulodz.com i napisz nam o tym!

Wyślij alert

Sonda

Mobilna Łódź, czyli Busorożec w akcji. Taka forma promocji miasta jest:






Oddanych głosów: 52